Michaela J. Bertos

Ang pagmamano, isang simpleng kilos na nagsasangkot ng pagdampi ng likod ng kamay ng isang nakakatanda sa noo, ay higit pa sa isang pisikal na gawi. Ito ay isang malalim na nakaugat na tradisyon sa kulturang Pilipino na nagsisilbing simbolo ng paggalang, pagpapakumbaba, at pagpapahalaga sa mga nakatatanda. Sa bawat pagmamano, hindi lamang natin kinikilala ang kanilang edad at karanasan, kundi pati na rin ang kanilang mahalagang papel sa ating buhay. Ang pagmamano ay hindi lamang isang kaugalian na minana mula sa ating mga ninuno; ito ay isang buhay na patotoo ng ating mga halaga bilang mga Pilipino. Sa pamamagitan nito, natutunan nating pahalagahan ang mga relasyon sa ating pamilya at komunidad. Ang pagmamano ay nagtuturo sa atin na maging mapagpakumbaba at magalang sa lahat ng pagkakataon, lalo na sa mga taong mas nakatataas sa atin sa edad o sa katayuan sa buhay. Bukod sa pagpapakita ng respeto, ang pagmamano ay nagpapalalim din ng ating pag-unawa sa kasaysaya...